Galicyanie, pamiątki rabacji

Lewniowa - kaplica z epitafium Mieczysława Skarżyńskiego

Mieczysław Skarżyński / Skarzyński (29 V 1809 - 15 III 1861) należał do ścisłego grona spiskowców. W Lewniowej u Fortunata Skarżyńskiego odbywały się zebrania, w których uczestniczyli Starowiejski, Piekosiński, Burzyński, Marceli Żuk. W styczniu 1846 odbyło się w Krakowie spotkanie organizatorów powstania. Obecni byli Gorżkowski, Tyssowski, Skarżyński, Czechowski i Wiesiołowski. Omówiono przyszły ustrój Galicji, której wielkorządcą miał zostać Wiesiołowski. Początkowo odmówił on tego zaszczytu i proponował na to stanowisko Mieczysława Skarżyńskiego, ale gdy uzyskał jego zapewnienie, że jako podlegający mu jeden z dwóch rządców, będzie go w rządzeniu niepodległym państwem wspierał, wyraził zgodę. 

Nie udało mi się jeszcze ustalić, czy Skarżyńscy wzięli udział w powstaniu krakowskim i czy byli po jego upadku represjonowani. Dwór w Lewniowej został przez chłopów rozbity i zrabowany.

Kaplica przydworska ufundowana przez Mieczysława Skarżyńskiego służyła mieszkańcom Lewniowej aż do 1978 roku, kiedy to poświęcono nowy kościół.

Galicyanie, pamiątki rabacji

Lisia Góra, grób ks. Macieja Wojnowskiego, Ojca Ubogich

Maciej Wojnowski (Woynowski) urodził się 10 II 1814 w rodzinie mieszczańskiej w Tarnowie. Studiował w Przemyślu, Lwowie i Tarnowie, gdzie w 1837 przyjął święcenia kapłańskie. Jako wikary pracował w Makowie, Przecławiu i Wieliczce. Był kapelanem oddziału powstańczego Suchorzewskiego zdążającego z Wieliczki przez Gdów do Bochni. Po noclegu w Łazanach razem z ks. Prochaską i innymi rozsądnymi ludźmi Wojnowski zdezerterował z oddziału wyruszającego na pewną rzeź do Gdowa. Na miejsce dotarł jedynie ks. Długoszewski (patrz post 24 stycznia 2022). Działalność powstańcza ks. Wojnowskiego, który w Wieliczce święcił broń i wygłaszał mowy do ochotników, nie uszła jednak uwadze władz. 6 VI 1846 został  uwięziony w Bochni i przewieziony do więzienia w Wiśniczu. Po uwolnieniu w listopadzie 1846 roku objął wikariat w Pleśnej, potem w Gawłuszowicach i Straszęcinie. Następnie widzimy go na stanowisku proboszcza w Łękawicy a od 1869 w Lisiej Górze. Dbał o trzeźwość parafian, szkolnictwo, budował kaplice mszalne w oddalonych przysiółkach. Nazwano go „Ojcem ubogich”, gdyż szczególną troską otaczał najbiedniejszych. Zmarł 23 I 1882 w Lisiej Górze.

 

Galicyanie, pamiątki rabacji

Wiewiórka, Na Sikorniku krzyż betonowy z 1960 r na miejscu starszego, według przekazów upamiętniającego miejsce stracenia i pochówku jednego z przywódców rabacji w Wiewiórce. Mogiła ta stała się miejscem licznych pielgrzymek okolicznych chłopów. Aby położyć kres temu kultowi, hrabiowie Łubieńscy z Zasowa rozpowszechnili plotkę, że jest to miejsce, gdzie pochowano złoczyńcę, który odciął matce ręce.

Przypuszczalnie zabity chłop mógł być ofiarą pacyfikacji opornych wsi, która na polecenie Arcyksięcia Ferdynanda rozpoczęła się 13 kwietnia. Polegała ona na odbieraniu zrabowanego majątku i przymuszaniu do odrabiania pańszczyzny przez wymierzanie kar cielesnych. Morawczyński podaje, że w kilku wsiach stoczono bitwy z żołnierzami. Największy opór wykazały gromady Wiewiórka, Róża i Jastrząbka. Dalej cytuje Trentowskiego, który z dużą przesadą pisze, iż "... w obwodzie tarnowskim, we wsi Wiewiórce przyszło do rozlewu krwi. Żołnierze ubili stu chłopów, a chłopi dziesięciu żołnierzy".

Galicyanie, pamiątki rabacji

"Olszyny - Nagórze Północne, parc. 286 J. Karasia. Figura [pokutna?] wzniesiona 1846 z fundacji Pawła i Marianny Karasiów. Ludowa, kamienna. Posąg Chrystusa Nazareńskiego z główkami aniołków u stóp, na czterobocznym postumencie, osłonięta blaszanym zadaszeniem".[Kapliczki, figury i krzyże przydrożne na terenie diecezji tarnowskiej, red. ks. Jan Rzepa. Szematyzm diecezji tarnowskiej 1983]

Stan obecny: Położona przy głównej drodze na parceli szkolnej. Napis: Fundatorowie 1864 r. Tomasz i Maria Karasiowie. Odnowienie 2000.

  Galicyanie, pamiątki rabacji

Brzana, kapliczka z połowy XIX w. wg tradycji zbudowana jako pokutna po rabacji 1846. 

 Galicyanie, pamiątki rabacji

Jasienna

Kapliczka zbudowana w 1935 przez murarza Stanisława Sowę po zniszczeniu starszej, usytuowanej nieopodal, związanej z tradycją o wypadkach rzezi 1846.

Galicyanie, pamiątki rabacji

Korzenna, krzyż wotywny

Pierwotnie drewniany, ufundowany według tradycji przez Wiktora Zielińskiego jako wotum za uratowanie życia podczas rzezi. Zieliński po tych zajściach rozchorował się psychicznie i do końca życia pozostawał pod opieką brata Apolinarego. Zmarł bezdzietnie w 1876. [Patrz post Łososina Górna Apolinary Zieliński].