Galicyanie, pamiątki rabacji
Sędziszów Małopolski, grób Franciszka Ksawerego Preka (1801 - 1863) głuchoniemego pamiętnikarza, rysownika i podróżnika, właściciela wsi Sielec k. Sędziszowa.
23 lutego dochodzą Preka wieści, że horda zdążająca od Tarnowa ma napaść na Sędziszów, a okoliczne gromady zbierają się z zamiarem obrony. Dowiedziawszy się o zabójstwach w Dębicy i obserwując wzmożony ruch bryczek, pamiętnikarz wymyka się do stajni i tam spędza noc.
28 lutego na wieść, że chłopskie powstanie dotarło do granic Państwa Ropczyckiego, Prek pakuje cenne rzeczy, opuszcza Sielec i próbuje przedostać się do brata w Łopuszce. Zatrzymany na rogatkach Rzeszowa, za radą sędziego ze Świlczy zawraca do Sędziszowa. Po nocy spędzonej w karczmie w Trzcianie dociera do domu, gdzie dowiaduje się, że chłopi zamordowali ekonoma w pobliskich Wiercanach i zrabowali dwór Lubienieckiej w Iwierzycach. W pośpiechu opuszcza więc Sielec i udaje się do Sędziszowa. Na drugi dzień dochodzą go wieści, że zrabowano ponownie Lubieniecką, zostawiając ją w koszuli tylko i boso, ale do jego dworu czerń nie dotarła. Deponuje swoje zbiory rysunków i książek w klasztorze kapucynów i postanawia dłużej zatrzymać się w mieście. 3 marca dowiaduje się, że pod Górą Ropczycką doszło do starcia z gromadą, która nadciągnęła od Zagorzyc, zrabowawszy wcześniej tamtejszy folwark. Kilku konnych rewizorów rozproszyło bandę, zabijając dwóch rabusiów i jednego raniąc. 6 marca pamiętnikarz postanawia sprawdzić stan swojego majątku i pełen trwogi udaje się do Sielca. Na miejscu okazuje się, że nic nie zostało zniszczone, ale ponieważ zagrożenie nadal jest, Prek zwołuje gromadę i obiecując wynagrodzenie, prosi, aby strzegła domu i spichlerza. Kiedy obrońcy otaczają dwór (każdy z workiem pod pachą dla ewentualnego rabowania), odjeżdża do Sędziszowa. 10 marca Preka odwiedza jego leśniczy z tarnowskiego cyrkułu, który sam ciężko pobity i uratowany przez Żyda szynkarza, relacjonuje straszne wypadki w Tarnowskiem. 12 marca Prek notuje, że komisarz z oddziałem huzarów zaprowadza w okolicy porządki i odbiera zrabowane mienie. Panuje jednak powszechna anarchia, chłopi nie chcą odrabiać pańszczyzny, rąbią bezkarnie pańskie lasy, chodzą po rozkazy do Szeli, a za pracę żądają wynagrodzenia. Niedługo po tych wypadkach, wskutek słabych urodzajów i zniesienia pańszczyzny pamiętnikarz rujnuje swój majątek częstymi pożyczkami. Rozgoryczony i samotny umiera w 1863 roku na tyfus. [Na podstawie F.K. Prek Czasy i ludzie]
